
Padiri Alexis Kagame (1912_ 1981) yari umunyamateka; Umwanditsi; Umusizi n’umushakashatsi ku muco n’amateka by’u Rwanda. Yagize uruhare rukomeye mu kubika no kwandika amateka y’Abanyarwanda, cyane amateka y’ubutegetsi bw’abami n’inkomoko y’umuco nyarwanda.
Alexis Kagame yavukiye i Kiyanza mu Buliza (Ubu ni mu Karere ka Rulindo) mu 1912. Yakuze ari umwana wifitemo ubuhanga mu kwandika no gutekereza. Yize amashuri ye mu Rwanda, cyane cyane mu iseminari ntoya n’iya nkuru, aho yagaragaje ubushishozi n’ubuhanga mu byerekeye amateka n’umuco.
Padiri Alexis Kagame yabaye umupadiri wa Kiliziya Gatolika nyuma yo kwiga mu iseminari. Nyamara, uretse umurimo we wo kubwiriza, yagaragaye cyane mu bushakashatsi ku mateka y’u Rwanda. Yakomeje ubushakashatsi bwimbitse ku bwami bw’u Rwanda, imiterere y’ubutegetsi bw’ikirenga cy’abami ndetse n’uruhare rw’imyizerere gakondo mu mibereho y’Abanyarwanda.
Padiri Kagame ni umwe mu banyamateka ba mbere banditse ku Rwanda rukumbi, yifashishije uburyo bw’imvaho.
Yanditse ibitabo byinshi, birimo:
1. Inganji Kalinga (1943): Igitabo cy’amateka y’ubwami bw’u Rwanda n’inkomoko y’umuco nyarwanda;
2. Un abrégé de l’ethno_ histoire du Rwanda (1972): Yerekana amateka y’u Rwanda hashingiwe ku bimenyetso byo mu mateka n’ubuvanganzo;
3. La Philosophie bantu-rwandaise de l’être: Iki gitabo cyagaragaje uko Abanyarwanda ba kera babonaga isi n’ibiremwa.
Yanditse kandi ibindi bitabo byinshi ku mitekerereze ya muntu, imigani n’imivugo gakondo, ndetse n’amateka y’ubuvanganzo bw’u Rwanda.
Yabaye umwe mu bashakashatsi bakomeye ku muco n’amateka y’u Rwanda.
Mu 1950, yabaye Umunyafurika wa mbere wagizwe umunyamuryango w’ikigo cy’Abubiligi cy’Ubushakashatsi bw’ibihugu byakoronizwaga
(Académie Royale des Sciences d’Outre_ Mer).
Yagize uruhare mu guhuriza hamwe amateka y’u Rwanda yanditswe n’Abazungu n’amateka gakondo yavugwaga n’Abanyarwanda ubwabo.
Padiri Alexis Kagame yapfuye mu 1981 azize indwara y’umutima.
Karibumedia.rw
